ئەلبومی ناودارانی جیهان لە سایتی نوسین

شێخ مەحموودی حەفید

شێخ مەحموود ناسراو بە حەفید (١٨٨١-١٩٥٦) کوڕی شێخ سەعیدی کوڕی کاک ئەحمەدی شێخ مەعروفی نۆدییە کوڕی مستەفا کوڕی ئەحمەدی نۆدیی شارەزوری بەرزنجی. لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩١٨ لە کۆبوونەوەیەکدا لە سلێمانی لەگەڵ کۆڵۆنێڵ ئارنۆڵد وێڵسن، مەندوبی سیڤیلی میسۆپۆتامیا بە وەکالەت، سەرکردە کوردەکان داوای پاڵپشتیی بریتانیایان کرد بۆ دامەزراندنی کوردستانێکی یەکگرتوو ‌و سەربەخۆ زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 149
image_pdfimage_print

کوردستان و نیشتمان لە شیعرەکانی لەتیف هەڵمەت دا .. بۆ منداڵان

 نیشتمان پیرۆزترین و خۆشترین شوێنە ، هیچ شتێک نییە لە نیشتمان شیرینتر بێت ، هیچ سۆز خۆشەویستییەک نییە بگاتە خۆشەویستیی نیشتمان ، نیشتمان تێکەڵی خوێن و هەست و سۆز و بیر و هۆشمان بووە ، تایبەترین شوێنی لە دڵماندا هەیە .. نیشتمان ناسنامەمانە ، ئابڕوومانە ، شانازیمانە زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 106
image_pdfimage_print

ئاو و هه‌وای هه‌رێمی كوردستان

تێكرای گه‌رمی مانگی كانوونی دووه‌م كه‌ساردترین مانگی ساڵه‌ له‌هه‌رێمدا له‌نێوان (3.1) پله‌ی سه‌دی دایه‌ له‌وێستگه‌ی سه‌ڵاحه‌دین (9.9 ) سه‌دیه‌ له‌خانه‌قین، به‌گشتی چه‌ند به‌ره‌و باكورو باكوری رۆژهه‌ڵاتی هه‌رێم بڕۆین پله‌ی گه‌رمی داده‌به‌زێت له‌به‌رئه‌وه‌ی چه‌ند به‌ره‌وه‌ باكورو باكوری رۆژهه‌ڵات بچین زه‌وییه‌كه‌ به‌رزو بڵند ده‌بێت زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 48
image_pdfimage_print

شوێنی جوگرافی هه‌رێمی كوردستان

هه‌رێمی كوردستانی عیراق بریتییه‌ له‌و به‌شه‌ كوردستانه‌ی كه‌ده‌كه‌وێته‌ نێو سنوری ده‌وڵه‌تی عیراقه‌وه‌ كه‌دوابه‌دوای شه‌ڕی یه‌كه‌می جیهان دروست بوو، به‌پله‌ی یه‌كه‌م هه‌رێمێكی مرۆییه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی نیشتیمان یان خاكی كوردانه‌و زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری دانیشتوانی كوردن، به‌ڵام له‌رووی فره‌نه‌ته‌وه‌یی و فره‌ئاینییه‌وه‌ له‌هه‌رێمه‌كانی زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 70
image_pdfimage_print

مێژووی کۆنی كوردستان

كوردستان هه‌م به‌پێی پاشماوه‌ شوێنه‌وارییه‌كان و هه‌م به‌پێی نوسراوی نێو كتێبه‌ پیرۆزه‌كان، جێگایه‌كی دیاری له‌مێژووی دنیادا هه‌یه‌، ئه‌ویش به‌پله‌ی یه‌كه‌م له‌و راستییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت كه‌پاش روداوی لافاوه‌ گه‌وره‌كه‌ی كه‌شتی نوح له‌سه‌ر چیای جودی له‌كوردستان له‌نگه‌ری گرتووه‌و جارێكی تر له‌م ده‌ڤه‌ره‌ مرۆڤایه‌تی هه‌نگاوی بوژانه‌وه‌ی خۆی ناوه‌و له‌وێدا به‌دنیادا بڵاوبۆته‌وه‌. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 113
image_pdfimage_print

ڕاڤەی وشەی پێشمەرگە ( مێژوو )

پێشمەرگە وشەیەکی کوردییە بۆ شەڕکەرە کوردەکان کە ھەندێک بە شەڕکەرانی ئازادی ناویان دەبەن. وشەکە بە مانای “ئەوانەی کە مەرگی خۆیان پێش ھەموو شتێک خستووە لە پێناو پاراستنی نیشتیمان” دێت و ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان بە نزیکەیی لەو کاتەوە ھەیە کە جوڵانەوەی کوردەکان بۆ سەربەخۆیی لە سەرەتای ساڵانی ١٩٢٠ دا دەستی پێکردووە، ئەمەش زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 79
image_pdfimage_print

ئاگاداریەکی گرنگ لە (( سایتی نوسین))ـەوە بۆ ئێوەی خۆشەویست

سڵاو کوردستانیانی خۆشەویست ، وەک سایتی نوسین بڕیارماندا تا کاتێکی نادیار لە سایتەکەماندا خزمەت بە هەموو کایە و دۆزە ڕەواکانی کورد و سەرباسەکانی کوردستان و کوردبون و کەپەلور و زانست و ئەدەبیات  و زانین و زانیاریەکانی کورد و کوردستان و پێشمەرگە بڵاودەکەینەوە و ئەم کاروانە درێژەی هەیە ئێوەی خوێنەریش دەتوانن بابەت و زانیاری و هەر شتیکمان بۆ بنێرن بۆ بڵاوکردنەوە لەسەر ئەو باسانەی کە ئاماژەمان پێکرد …. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 49
image_pdfimage_print

ڕێزمانی کوردی … Grammar

کەرەستەکانی نووسین
ھێڵکاری پێکھێنانی ڕستە
دەنگ >>> پیت >>> وشە >>> گرێ >>> ڕستە

“لە دوای ڕستە دەتوانرێت بۆ ھەر مەبەستێک بەکار بھێنرێت وەک ئەم نوسینەی ئەیخوێنیتەوە”

دەنگ
بچووکترین بێژەیە کە لە دەمەوە دەردەپەڕێت.
وشە
بەکۆمەڵە پیتێک کە مانای شتێک یان مانایەکی تەواو بدات لەزمانی کوردی دەڵێن وشە. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 108
image_pdfimage_print

ڕەخنەی ئەدەبی (بە ئینگلیزی: Literary criticism )

ڕەخنەی ئەدەبی (بە ئینگلیزی: Literary criticism، بە عەرەبی: نقد أدبي)، لقێکی لێکۆڵینەوەی ئەدەبییە و بایەخ بە لێکۆڵینەوەی بەرهەمی ئەدەبی دەدات. ڕەگ و ڕیشەی وشەی ڕەخنە لەزمانی کوردیدا، وشەی رەخنە بەرامبەر وشەی (نقد) ی عەرەبی و وشەی Critiqueی ئینگلیزی بەکاردەهێنرێت، هەرسێ وشەکەش لەبواری ئەدەبیدا بۆ یەک واتا و مەبەست بەکاردەهێنرێن و هەڵگری چەمکێکی دیاریی کراون. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 80
image_pdfimage_print

عادیلە خانم (١٨٥٩-١٩٢٤)

خاتوو عادیلە خانم (١٨٥٩-١٩٢٤) ئافرەتی دەسەڵاتدار و کارگێری ھۆزی جاف و ھاوسەری عوسمان پاشای جاف و کچی عەبدولقادر بەگی ساحێبقڕان و دایکی ئەحمەد موختار جاف و تاھیر بەگی جاف دوو شاعیری ناودار بووە. ئینگلیزیەکان پێیان وتووە شاژنی بێ‌تاجی شارەزوور.بنەماڵەکەی لە دوای تێکچوونی فەرمانڕەوایی میرنشینی بابان لە ساڵی ١٨٥١دا لە سلێمانییەوە چۆتە وڵاتی ئەردەڵان و عادیلە خانم لە ساڵی ١٨٥٩دا لە شاری سنەی پایتەختی ئەردەڵان لە دایکبووە زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 168
image_pdfimage_print

حەپسەخانی نەقیب (١٨٩١- ١٩٥٣)

حەپسەخانی نەقیب (١٨٩١- ١٩٥٣) ژنێکی سیاسەتوان و خێرخواز و چالاکی مافی ژنانی بوو. ئەو ئامۆزای شێخ مەحموودی حەفید و ھاوسەری شێخ قادری حەفید (برای شێخ مەحموود) بوو. دیوەخانەکەی حەپسەخان ھەردەم پڕ بووە لە ژنانی سلێمانی و دەوروبەری. ھەر ژنێک تووشی کێشەیەکی کۆمەڵایەتی یان دارایی ئەبوو یان زۆری لێ دەکرا زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 175
image_pdfimage_print

ژیان و خەباتی ( شێخ سەعیدی پیران ) ١٨٦٥-٢٩ی حوزەیرانی ١٩٢٥

شێخ سەعیدی پیران (١٨٦٥-٢٩ی حوزەیرانی ١٩٢٥ لە ئامەد) شۆڕشگێڕێکی کورد بوو کە لە ١٩٢٥دا بە یارمەتیی ژمارەیەکی زۆری پێشمەرگە دژ بە حکوومەتی کۆماری تورکیا شۆڕشی کرد و بۆ ماوەیەکی زۆر گەمارۆی شاری ئامەدیان دا بەڵام ھێزەکەیان تێکشکا و پاشان شێخ سەعید لە سێدارە درا. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 83
image_pdfimage_print

سزای مەرگ ، ئامادەکردنی : اسماعیل زبێر حسن

سزای مەرگ یان لە سێدارە دان یان ئیعدام سزای مەرگ، لەسێدارەدان، ئیعدام، یا کوشتن بەپێی یاسا : واتە کوشتنی کەسێک بە فەرمانی دادگا وەک سزایەکی ئەو کارەی کە سزادراو ئەنجامی داوە. ئەو تاوانانەش کە سزاکەیان کوشتنە بە تاوانی مەرگ ناو ئەبرێن و تاوانی گەورەن، وەک خیانەت لە دژی نیشتیمان و سیخوری کردن و دزە پێکردنی زانیاری نیشتیمانی چەند تاوانێکی تر زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 349
image_pdfimage_print

ئاسایشی نەتەوەیی Security National ” نوسینی اسماعیل زبیر حسن “

  مێژووی سەرهەڵدانی چەمکی ئاسایشی نەتەوەیی دەگەرێتەوە بۆ کۆتایی هاتنی جەنگی دووەمی جیهان ١٩٤٥، لێکۆڵەران وای دەبینن کەوا بە دیاردەیەکی نوێ دادەنرێت لە تایبەتمەندیەکانی سیستەمی نێودەوڵەتی، ئاسایشی نەتەوەیی پەیوەندیەکی تەواوی هەیە بە بە چەمک و ئامانجە نیشتیمانیەکان لە ڕووی مانەوەو زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 321
image_pdfimage_print

خەییام، شاعیر یا فەیلەسووف، كافر یاخود عارف /وەرگێڕان ؛ یەحیا مەلا خلیل

لە زەمەنی ژیانی خەیام كەس ئەوی بە ناونیشانی شاعیر نەناسیبو، هەموان وییان بە ناونیشانی یەك فەیلەسووف و حەكیم تەماشا دەكرد. لێ‌ لە حەقیقەتدا خەیام كێ‌ بوو!، شاعیر، فەیلەسووف، عارف یا كافر؟! لە ئەدەبی ویدا(خەیام) ئەمە بوو كە لە ئاسەواریدا هیچ نیشانەیەكی ستایش و پیا هەڵدانی شایستەی بەرانبەر بە هیچ مرۆڤێك زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 346
image_pdfimage_print

بنەماکانی کارگێڕی کار (زنجیرەی یەکەم)

بێگومان زانستی کارگێڕی یەکێک لەو زانستانەیە کە شوێنێکی گەورەی هەیە لە ژیانی هەموو مرۆڤێک وهەموو ڕێکخراوێک وهەموو حکومەتێک ودەسەڵاتێک،وە پێویستە لەسەر مرۆڤ بۆ ئەوەی باشتر ژیانی بەرێتە سەر وکارەکانی بەڕێکی ئەنجام بدات وئامانجەکانی کە مەبەستیەتی بەشێوەیەکی باش زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 239
image_pdfimage_print

ژیان و بەرهەمەکانی شاعیر سالح بێچار

ژیان //ساڵح بێچار لەدایکبووی ١\٧\١٩٦٧ سلێمانی گەڕەکی سەرشەقامە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٤ تا ١٩٨٨ لە سەر شەقامی مەولەوی شاری سلێمانی کتێبفرۆشی دەستگێڕ بووە، بەو ھۆیەوە زۆرێک لە خوێنەران‌، نووسەران، شاعیران، ھونەرمەندان و رووناکبیرانی ئەوسای سلێمانی دەیناسن. زۆرتریش بڵاوکراوەکانی زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 506
image_pdfimage_print

شەهید دکتۆر سادق شەرەفکەندی

سادق شەرەفکەندی (١٩٣٨ بۆکان - ١٩٩٢ بەرلین) خاوەن پلەی دوکتورا لە شیمی و خەباتکەر و سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە نێوان ساڵانی ١٩٨٩ تا ١٩٩٢ (١٣٦٨ی ھەتاوی تا ١٣٧١). شەرەفکەندی دوای تیرۆری عەبدولڕەحمان قاسملوو بوو بە سکرتێری گشتی بەڵام لە کارەساتی میکۆنوسدا ھەر وەک ئەو بوو بە قوربانی تیرۆر. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 251
image_pdfimage_print

ماهـ شەرەف خانم ( مەستورەی ئەردەڵانی )

مە‌ستوورە‌ی ئە‌ر‌دە‌ڵان (١٨٠٤ ز – ١٨٤٨ ز) شاعیر و مێژوونووسی کوردە‌. ناوی خۆی ماھ شە‌رە‌ف خانم بووە‌ و نازناوی مە‌ستوورە‌ بووە‌. دە‌وروبە‌ری ساڵی 1220 ک.م (1804 ز) لە‌ بنە‌ماڵە‌ی قادرییە‌کانی سنە دا، کە‌ ئە‌وسا زۆر لای والییە‌کان بە‌قە‌در بوون، لە‌ شاری سنە هاتە‌ دنیا. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 372
image_pdfimage_print

جۆزێف كۆنراد 1857-1924 (Joseph Konrad)

ئەم پیاوە ڕۆماننووس و چیرۆكنووس بوو لەساڵی 1857دا لە تیودری ئۆكرانیای روسیادا لەدایك بووە. داك و بابی لەئەسڵا پۆڵەندین. لەساڵی 1874دا سواری كەشتییەكی فەڕەنسی بوو و دەستی دایە كاری دەریاوانی و ئەم كارە بیست ساڵێكی خایاند. لەیەكەم دە ساڵی ئەو كارەیدا فێری زمانی ئینگلیزی بوو و ئەو زمانەی لەهەموو نووسین و بەرهەمە ئەدەبییەكانیدا بەكارامەیی بەكارهێنا. لەساڵی 1884دا بۆیەكەمجار وەكو كابتن بەناو دەریا و گەشتی دەریاوانی كەوت. پاش زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 152
image_pdfimage_print

سۆلجێنستین 1918 – Aleksandr Solzhenitsyn

رۆماننووس و شانۆنامەنووسێكی ناوداری روسییە، لەساڵی 1962رۆمانی “رۆژێك لەژیانی ئیڤان دینیۆفیش”ی بڵاوكردەوە. ئەم رۆمانە دژی ستالینییەت بوو. هەر زوو لە سەرانسەری یەكێتی سۆڤیەتدا ناوبانگ و شۆرەتی پەیداكرد. زۆر برهەمی دیكەی هەیە لەوانە: بازنەی یەكەم، ئاب 1954″ هەموو بەرهەمەكانی لەساڵی 1966بەدواوە لە ووڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكادا بڵاوبوونەتەوەو لەڕووسیادا بڵاوبوونەتەوە. هەڵبەتە زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 155
image_pdfimage_print

بۆریس پاستێرناك 1890-1960 (Boris Pasternak)

رۆماننوس و شاعیرێكی لیریكی روسییە،خودان روانین و جیهانبینییەكی تیژە، رامان و وردبوونەوەیەكی فەلسەفی هەبووە. نووسەرێكی خودان سۆزو گوداز بووە. لەنێوان ساڵانی 1914-1932دا شەش دیوانە شیعری هەرە نایابی بڵاوكردەوە.ئەم دیوانانە دوو چامەی داستانییان لەخۆ گرتووە كە ستایشی ئازادی و بزاڤی شۆڕشگێڕی دەكەن. ئەو گوشارانەی داوایان لێدەكرد كەپابەندی ئایدۆلۆژجیا بێ‌،شیعریان لەلای بێدەنگ كرد. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 152
image_pdfimage_print

نیكۆلای گاڤریلۆڤیچ 1828-1889 (Nikolay Chernyshevsky)

نیكۆلای گاڤریلۆڤیچ، لەدوای بیلینسكی بەگەورەترین رەخنەگری رووسیا دەژمێردرێت،جگە لەوەی رۆماننووس بووە، دەستی باڵاشی لەفەلسەفەو ئابووریدا هەبووە، بەهۆی بۆچوون‌و هزرو بیرە شۆڕشگێڕەكانییەوە ناوی (روپسپیری رووسیا)یان لێنابوو. چرنیشفسكی كوڕە كەشیش بوو لەسەرەتادا خوێندنگەی ئایینی ساراتۆف-ی بڕی و دوای ئەوە خوێندنی لەكۆلێژی مێژوو و زمانناسی زانستگەی پترزبۆرگ تەواو كرد. یەكەم كارێ‌ كە كردی ئەوە بوو كەلە زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 184
image_pdfimage_print

میخائیل ئەلكساندرۆڤیچ شۆلۆخۆف (Mikhail Aleksandrovich Sholokhov)

شۆلۆخۆف یەكێك بوو لەنووسەرە هاوچەرخەكانی یەكێتی سۆڤیەت و ئەندامی كۆڕی زانیاری مۆسكۆ بوو. لە 24/5/1905 دا لەگوندی كروژ بلین، لەخانەوادەیەكی چینی وردە بورژوا لەدایك بووە. میخائیل تا تەمەنی 13ساڵی لەقوتابخانەی (ژیمناز) خوێندویەتی، لەساڵی 1920دا لەشەڕەكانی ناوخۆدا شان بەشانی سووپای سوور جەنگاوە و ئەم شەڕانە تا ساڵی 1920خایاند، پاش ساڵێك زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 148
image_pdfimage_print

ماكسیم گۆڕكی 1868-1936 (Maxim Gorki)

مەكسیم گۆركی ناوی ئەدەی ئەلیسكی بیشكۆفە.گۆركی ڕۆماننووس و شانۆنامەنووسێكی ڕووسییە. لێكۆڵینەوە لەژیان و بەرهەمی گۆڕكی خۆی لەخۆیدا لێكۆڵینەوەیە لەكاروباری سیاسی‌و كۆمەڵایەتی روسیا لەسەروبەندی دارووخانی تزاریسم‌و هەنگاونان بەرەو كۆمۆنیزم.گۆركی سەر بەبنەماڵەیەكی گوندی هەژارە. هەر لەمنداڵی ڕا دژواری ژیانی جەڕباندووە. لەحەوت ساڵیدا هەتیو كەوت و ئیدی لەنۆ ساڵییەوە كەوتە گێژاوی خۆ ژیاندنەوە. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 185
image_pdfimage_print

ڤیكتۆر هوگۆ 1802-1885 (Victor Hugo)

شاعیر و شانۆنامەنووس و رۆمانووسێكی فەڕەنسییە، بابی فەرماندە بوو لەسوپای ناپلیۆندا.هوگۆ لەسەرەتادا دڵبەندی ناپلیۆن‌و شالویس فلیپ بوو، پاشان دەستبەرداری ئەو دڵبەندییە بوو و شەیدای دیموكراتیەت بوو. لەساڵی 1851دا بەهۆی بەربەرەكانی كردنی توندی ناپلیۆنی سێیەم لە ووڵات بەدەركراو دوو خرایەوە، بەڵام كەلەساڵی 1870دا بۆ پاریس گەڕایەوە وەكو قارەمان و زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 143
image_pdfimage_print

نامەی کچێک دوای مردنی دەکەوێتە دەست باوکی

چەند رۆژێك دوای مردنی ئەسینا ئۆرچارد-ی تەمەن 12 ساڵ، باوكەكەی نامەیەكی نووسراوی لە پشت ئاوێنەی ژووری نووستنی كچەكەیدا دۆزییەوە، كە ئەوەندە پێی كاریگەربوو تەنانەت نەیتوانی بەتەواوەتی بیخوێنێتەوە. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 292
image_pdfimage_print

دوانامەی: ( گابرێل گارسیا ماركیز )

هاورێیان..ئەگەر خودا لە بیرم نەكات ، وەك بوكە شوشەیەكی شەوان نەبمە جێی یاریكرد و جارێكی دیكە فرسەتی ژیانم هەبێت، سوود لە هەموو كاتەكانی دەبینم و دەتوانم باشترین كار ئەنجام بدەم. لەوانەیە نەتوانم باسی بیركردنەوەكانم بكەم، بەڵام بە دڵنیایەوە هەرشتێك كە دەیڵێم :باش بیری لێ‌ دەكەمەوە. گرنگی بە هەموو شتێك دەدەم، نەك لەبەر ئەوەی گرنگە، بەڵكو لەبەر ئەوەی بوونی هەیە و پێویستە جێگای گرنگی بێت. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 271
image_pdfimage_print

ڕاپۆرتی ژیانی ئەلێكساندەر پوشكین 1799-1837 (Alexander Pushkin)

شاعیرێكی هەرە ناوداری روسییە، هەروەها شانۆنامەنووسێكی دیاریش بووە. یەكەمین نووسەری ناوداری ڕوسییە كەلە دەرێی وڵاتی خۆیدا ناوبانگێكی فرەی دەركرد. كارەكانی بەهەوێن و ڕۆحی نەتەوەیی دەژمێردرێن، روسەكان زۆریان خۆش دەوێ‌. لەبنەماڵەیەكی ئۆروستۆكراتی خانەدان، یەكەم كاری لەبواری پەخشاندارۆمانێكی مێژووییە دەربارەی باپیری( بابی دایكی) كە سەركردەیەكی زەنگی حەبەشی بوو. پاشان ماوەیەكی زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 234
image_pdfimage_print

فیۆدور میخائیلۆڤیچ دۆستۆیڤسکی October 30, 1821 – January 28, 1881

دۆستۆفسكی دووەم منداڵی خێزانەكەی خۆیەتی‌و لەمۆسكۆ هاتۆتە دنیا. هەوەڵین ساڵەكانی تەمەنی لەژینگەیەكی تەنگك و چەپەكدا بەسەر بردووە. دۆستۆفسكی لەگەڵا میخائیل-ی برا گەورەیدا، بەجیا لەمناڵانی گەڕەك، لەماڵا یان لەقوتابخانەدا نێردراوەتە بەر خوێندن.باوكی پیاوێكی توندە تەبیعەت و زاڵم مەشروبخۆر بووە، كەچی بەگوێرەی پێوەرەكانی ئەو دەوروزەمانە خوێنەوارییەكی باشی هەبووەو زانكۆی تەواو كردووە. دایكی ژنێكی بەتەرتیب و خۆشپەروەردە و زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 363
image_pdfimage_print

ئیڤان تۆر گینیڤ 1818-1883 (Ivan Turgenev)

بە گوتەی هنری جیمز، چیرۆكی (بیرەوەری ڕاوچییەك) ی ئیڤان تۆرگینیف، دەورێكی هێندە گرنگی لە ئازادناسی مسكێنان و رەعیەتانی ڕوسیادا بینیوە، مەگەر هەر “كوخی هاپۆ تۆم” ئەو ڕۆڵەی لە ئازادی كۆیلەكانی ئەمریكادا بینیبێ‌، (بیرەوەری ڕاوچیەك) ناوی كۆمەڵە چیرۆكێكی تۆر گینیف- ەو دورە لە هەر بانگەشەكا بانگەشارییەك و تۆر گینیف زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 186
image_pdfimage_print

نیکۆلای گۆگۆل ١٨٠٩-١٨٥٢ (Nikolai Gogol)

نیكۆلای گۆگۆ ناوەكەی مانای ” سۆنەی كێوی ” دەگەیەنێ‌، لە ساڵی 1809دا لە ئۆكرای هاتۆتە دنیاوە، بەڵام بەر لەتەمەنی 20ساڵی بەنیازی سامان كۆكردنەوەو شۆرەتی ئەدەبی ڕووی كردە سانپترزبورگ كەپایتەختی رۆشنبیری ڕووسیای تزاری بوو. لەساڵی 1836دا لەسەر شانۆ نامەی تەنس ئامێزی جەنابی موفەتیش بۆماوەی دوازدە ساڵ دوورخرایەوە، چونكە ئەم كارە هونەری زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 294
image_pdfimage_print

ئانتۆن چیخۆف 1860-1904 Anthon Chekhov

((1))
ئانتۆن بافلۆفیچ جچیخۆف بە ڕەچەڵەك كۆیلە ، لەشاری تاگانرۆك لە دایكبووە، لە ساڵی 1879دا قۆناغی ئامادەیی تەواو كردوو لە هەمان ساڵدا چووە زانستگەی مۆسكۆ تا دكتۆری بخوێنێ‌. لە ساڵی 1884دا قۆناغی كۆلیجی پزیشكی تەواو كرد. لە ساڵی 1880دا یەكەمین چیرۆكی بڵاو بووە. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 333
image_pdfimage_print

لیۆ تۆڵستۆی 1828- 1910 Leo Tolstoy

تۆڵستۆی یەكێكە لەو دەنگە ڕەسەنانەی كەلە ناوەندی ئەدەبی و ڕۆشنبیری كوردیا ناسراوە. ئەم كەڵە نوسەرە لە خێزانێكی زۆر دەوڵەمەن پەروەردە بووە. هەموو خۆزیایەكی ئەوە بوو كە ژیانی جوتیاران چاك بكات. بەهرە مەندێكی مەزنی گێتی نووسین و ئەدەبیات بوو. تا ئێستاش بەگەورە ترین نووسەری سەدەی بیستەم دەژمێردرێت، لە ساڵی 1851 دا (ژەند دیمەنێكی سیباستۆبوول) ی نووسی .ئەم بەرهەمە زادەی زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 342
image_pdfimage_print

لە ساڵیادی دامەزراندنی کۆماری کوردستاندا

کۆماری مەهاباد کە بە فەرمیی بە کۆماری‌ کوردستان ناسراوە‌و لە کوردستانی ئێران دامەزرێنراوە، دەوڵەتێکی کوردی کەمتەمەن بوو کە لە سەدەی بیست دا‌ و لە دوای کۆماری ئارارات-لە تورکیا، دامەزرا. پایتەختەکەی شاری‌ مھاباد بووە کە ئەکەوێتە باکووری‌ خۆراوای‌ ئێران. دامەزران‌ و لەناوچوونی کۆمار بەشێک بوو لە قەیرانی ئێران، ئەو ململانێ‌یەی‌ لە نێوان ئەمریکا‌ و سۆڤیه‌ت دا ھەبوو کە جەنگی ساردی لێکەوتەوە. پێشینە لە مانگی ئابی ١٩٤١، راپەڕینێکی جەماوەریی کۆنترۆڵی‌ ناوچە کوردییەکانی لە دەستی حکومەتی ناوەنديی ئێران ده‌رهێنا. لە شاری‌ مھاباد، کۆمیتەیەکی لە کەسانی چینی ناوەند بە پشتگیری سەرۆک خێڵەکان دەسەڵاتی ناوچەكەيان گرتە دەست. پارتێکی سیاسی بەناوی کۆمەڵەی‌ ژیانەوەی کوردستان (ژێ کاف) دامەزرێنرا. قازی محەمەد، سەرۆکی بنەماڵەی‌ قازی، بە سکرتێريی پارتەکە ھەڵبژێردرا.کۆمیتەکە بە سەرکردایەتیی قازی محەمەد ناوچەکەیان بە لێھاتوویی‌ و سەرکەوتنێکی بەرچاوەوە بۆ ماوەی ٥ ساڵ تا رووخانی کۆمار بەڕێوەبرد. زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 248
image_pdfimage_print

ئەدەبیات و ڕاپەڕین ( روسیا جوانترین نمونە )

linin لە مێژووی ئەدەبیاتی ڕووس دا، خوێنەر شاهیدی سێ دەورەی ئەدەبی لە ڕۆشنگەری تا رۆمانتیک، لە رۆمانتیک تا دەورەی ریئالیزم، وە لە ریئالیزم تا دەستپێکی ڕاپەڕین، دەبێ. ئیمانوئێل ویگمەن لە کتێبی مێژووی ئەدەبیاتی ڕووس دا جەخت لەوە دەکاتەوە کە قوتابخانەی ئەدەبی ریئالیزم، ئەدەبیاتی زیاتر بخوێنه‌ره‌وه‌…

جار خوێندراو: 311
image_pdfimage_print

تێبینی : بابەت و بڵاوکراوەکانی سایتی نوسین ڕاوبۆچونی نوسەرەکانیەتی و سایتی نوسین لییان بەرپرسیار نیە لەگەڵ ڕێزدا