مەلای جزیری
شێخ ئەحمەدی جزیری (١٥٧٠- ١٦٤٠) ناسراو بە مەلای جزیری شاعیرێکی کلاسیکی کوردە بە دامەزرێنەری شێوەزاری کلاسیزمی کرمانجی ژووروو سەر بە شێوەزاری بۆتانی دادەنرێت. دیوانە شیعرێکی بە شێوەزاری کورمانجی ھەیە. زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: شاعیرانی ناوداری کورد
ژیاننامەی شاعیری کورد ” وەفایی “
وەفایی (١٨٤٤ ز – ١٩٠٢ ز) یان میرزا عەبدوڕڕەحیم کوڕی مەلا غەفوور کوڕی مەلا نەسڕوڵڵا، یەکێکە لە شاعیرانی کورد زمان.
وەفایی لە شاری سابڵاغ (مەھاباد) لە ساڵی ١٨٤٤ ز لەدایکبووە. خوێندنی سەرەتایی و بەرنامەی حوجرەی مزگەوتی لە زانستییەکانی ئایینی ئیسلام و زمانی عەرەبی لە مەھاباد تەواو کردووە و زیاتر بخوێنهرهوه…
جار خوێندراو: 22
بهشهکان: شاعیرانی ناوداری جیهان
جگەرخوێن
لە ساڵی ١٩٠٣ لە باکووری کوردستان لە گوندی حەسار نزیک بە شاری ماردین لەدایکبووە. بەمنداڵی شوانی و گاوانی کردوو، لەبەر ئەوەی نەداربوە و باوکی کۆچی دواییکردوە، خوشکەکەی گرتوویەتییە خۆی و بەخێوی کردووە و دواتر لەبەر ھێندە دەردە نەداری و ھەژاری بەناچاری گوندی زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: شاعیرانی ناوداری کورد
ژیاننامەی هونەرمەندی کۆچکردوو شەماڵ سائیب
شەماڵ جەلال سائیب (١٩٣١ ز – ١٩٨٦ ز) گۆرانیبێژی کوردی لە دایک بووی شاری سلێمانیە.لە ساڵی ١٩٣١ دا لە شاری سلێمانی لەدایکبووە و سەبارەت بەوەی کە باوکی قایمقام بووە و لە زۆر لە قەزا و کاروفرمانی دیوە، بۆیە شەماڵ لە منداڵییەوە لەگەلێک شار و شارۆچکەی کوردستاندا ژیاوەو چاوی کراوەتەوە و زیاتر بخوێنهرهوه…
جار خوێندراو: 112
بهشهکان: ژیاننامەی هونەرمەندانی کورد
ژیاننامەی هونەرمەندی حەسرەتکێشی کورد ئەحمەد شەماڵ
ناوی تەواوی “ئەحمەد مەحموود”ە و بە “ئەحەی خولەسنەیی” ناسراوە لە ساڵی ١٩٢٣ لە گەڕەکی سەرشەقام لە شاری سلێمانی لە خێزانێکی ھەژار و دەستکورتی لەدایکبوو. لەسەرەتادا دەخرێتە حوجرە بۆ خوێندنی قورئانی پیرۆز، کە ئەوکات حوجرەکان بڕەوێکی زۆریان ھەبووە، لەبەر ھەژاری وازی لە خوێندن ھێناوە و دەستی بەکارکردن کردووە و ئاوارەی شاران بووە، خەم و کەسەر و مەینەت دەبێتە بەشێک، لەژیانی ئەم کەڵەھونەرمەندە زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ژیاننامەی هونەرمەندانی کورد
ژیاننامەی هونەرمەندی گەورەی باکوری کوردستان ئەحمەد کایا
ئەحمەد کایا گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر و مۆسیقاری کوردە کە لەساڵی ١٩٥٧ لەشاری مەلەدیی باکووری کوردستان لەدایک بوو. دواتر بنەماڵەکەی بە ھیوای ژیانێکی باشتر روو دەکەنە ئەستەمبوڵ. ئەحمەد لە ئەستانبۆڵ تێکەڵی سیاسەت دەبێ. لەگەڵ سیاسەتیش خۆی فێرە مۆسیقا دەکا، شێعر دەنووسێ و لەپێناوی بژێوی ژیانیشیدا زیاتر بخوێنهرهوه…
جار خوێندراو: 71
بهشهکان: ژیاننامەی هونەرمەندانی کورد
ژیاننامەی هونەرمەندی گەورەی کورد حەسەن زیرەک
حەسەن زیرەک گۆرانیبێژی ناوداری کورد، ھونەرمەند و مۆسیقازانی سرووشتی (لەدایکبووی ١٩٢١ - کۆچی دوایی ١٩٧٢) لە شاری بۆکان ھاتۆتە دنیاوە. ئەو یەکێکە لە بەناوبانگترین ھونەرمەندانی کورد. بەرچاوترین کاری ئەو کۆکردنەوەی گەنجینیەیەک لە ھونەری ئاواز و گۆرانی کوردییە کە بە دەنگی ئەو وتراوەتەوە. ئەو بە ھۆی گۆرانییەکانی لە ناو کوردەکانی ئێران و عێراق ناسراوە. ئەو زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ژیاننامەی هونەرمەندانی کورد
ژیاننامەی مامۆستا محمدی ماملێ بەشی یەکەم
ژیاننامە بەشی یەکەم
ناوی ماملێ بە هۆی خزمەت و هەڵوێست و هاودەردییەکی کە بنەماڵەی ماملێ لە مێژووی هاوچەرخی نەتەوەی کورددا هەیانبووە، ناوێکی ناسراوە. بە هۆی هەندێک تایبەتمەندی حاشاهەڵنەگر و لەبەرچاوگرتنی زەمەنی تایبەت و چەند فاکتەرێکی بەرچاو، مامۆستا محمد ماملێ لە ناو نەتەوەی کورددا ناسراوترین ئەندامی ئەو بنەماڵەیە زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ژیاننامەی هونەرمەندانی کورد
ئۆسمان سەبری
ئۆسمان سەبری لە ساڵی ١٩٠٥ ز دا لە گوندی نارنجیی سەر بە شاری مێردین لە باکووری کوردستان چاوی ژیانی ھەڵێناوە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە ئامەد (دیاربەکر) و شارەکانی دیکەی باکووری کوردستان تەواو کردووە لە ساڵی ١٩٢٥ ز دا بەشداری لە شۆڕشەکەی شێخ سەعیدی پیران کردووە،بەڵام چونکە لاوێکی تازە پێگەیشتوو بووە، بە بەر ھەڵمەتی گرتن و کوشتن نەکەوتووە. زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: نوسەرە ناودارەکان
هەموو زانیاریەک دەربارەی ئەحمەدی خانی شاعیر
ئەحمەدی خانی (١٦٥١-١٧٠٧) شاعیر و نووسەر و ڕۆشنبیری گەورەی کورد بووە. ئەحمەدی خانی لە یەکەم کەسانێک دادەنن کە لەسەر کوردایەتی و نەتەوەخوازیی کوردی نووسیویەتی. بەناوبانگترین بەرھەمی کتێبی شیعری مەم و زینە کە چیرۆکێکی دڵدارانە دەگێڕێتەوە کە لە ساڵی ١٦٩٢ بە شێوەزاری کورمانجی نووسراوە. زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ناودارانی ئهدهب
فەقێ تەیران شاعیری کورد
فەقێ تەیران (١٥٩٠-١٦٦٠) ھۆنراوەنووسێکی ناوداری کلاسیکی کوردە کە بە شێوەزاری کورمانجی شیعری نووسیوە. لە کاتی گەنجیدا دۆستى مەلای جزیری بوو. زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ناودارانی ئهدهب
هەموو زانیارییەک دەربارەی ژیاننامەی موفتی پێنجوێنی
مەلا عەبدوڵڵای توتنچی ناسراو بە موفتی پێنجوێنی (١٨٨١ – ١٩٥٢) شاعیرێکی کورد بوو، چەندان چەپک هۆنراوەی نیشتمانپەروەری و ڕێنمایی کۆمەڵایەتی هەیە، یەکێکە لەو کەسایەتییانەی لە پێنجوێن هانی خەڵکی داوە بۆ ناردنی منداڵەکانیان بۆ فێرگە بە تایبەتی کچان. ئەم دەستپێکە لە منداڵی خۆیەوە دەستی پێکردووە، بە دەستێک پەیداکاری و بەخێوکاری پیشاندەدا و بە دەستێکی تر هەڵمەتی قەڵەم و هەڵگرتنی چرای ڕووناککەرەوەی بیری نەتەوایەتی بەرزکردبۆوە. زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ناودارانی ئهدهب
ژیاننامە و زانیاری لەبارەی بێخود ی شاعیرەوە
بێخودى شاعیر ناوی تهواوى “مهحمود”ه و كوڕی موفتی حاجی مهلا ئهمینی كوڕی موفتی گهوره حاجی مهلا ئهحمهدی چاوماره كه ناوبانگی به (پیرحهسهن) دهركردووه ، ئهمیش كوڕی مهلا مهحمودی دێلێژهیی پیرحهسهنی كوڕی مهلا ئهحمهدی دێلێژهییه كه له ساڵی (١٢٠٦)ی كوچیدا كۆچیدوایی كردووه، ئهمیش كوڕی مهلا محهمهدی دێلێژهییه كه بهناوبانگ بووه به (مهلای گهوره) و له ساڵی (١١٧٣)دا له دێلێژه زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ناودارانی ئهدهب
عەبدوڵڵا پەشێو
عەبدوڵا پەشێو شاعیرێکی بەناوبانگی کوردە. لە سالى١٩٤٦ لە ھەولێر لة دایک بووە. لە ١٩٧٠ لە دامەزراندنی یەکێتی نووسەرانی کورد لە بەغداد بەشداری کردووە. لە ١٩٧٣ رۆیشت بۆ یەکێتی سۆڤیەت و لە ساڵی ١٩٧٩ ماستەری وەرگێڕانی ڕووسی و زیاتر بخوێنهرهوه…
جار خوێندراو: 141
بهشهکان: عبداللە پەشێو, ناودارانی کورد
تیرۆری شههید دكتۆر قاسملوو هاوڕێیانی
ڕۆژی (13/7/1989) د.عهبدولڕهحمان قاسملوو، سكرتێری پێشووی حزبی دیموكڕاتی كوردستانی ئێران له كاتێكدا كه بۆ چارهسهری كێشهی كورد له كوردستانی ئێران سهرقاڵی وتووێژ لهگهڵ نوێنهرانی كۆماری ئیسلامی بوو، له هێرشێكی تیرۆریستیدا، له لایهن تیرۆریستهكانی كۆماری ئیسلامی ئێرانهوه ناجوامێرانه كهوتهبهر دهسڕێژو وێڕای د.قاسملوو، عهبدوڵڵا قادری ئازهر، ئهندامی كۆمیتهی زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: سیاسی
نوێنهره كانی گهرمیان مشهخۆر یا خهم خۆر
نوسینی/ئومێد زهنگهنه
لهدوای ڕاپهڕنی ساڵی ١٩٩١ودروست بوونی پهرلهمان و حوكمهنی كوردی وئهنجامدانی ههڵبژاردن لهههرێمی كوردستان وجونی نوێنهری شاروقهزاوناوجهكان بۆپهرلهمان بهمهبهستی خزمهت كردنی زیاتربهوناوجانه لهنێویشياندا ناوجهی گهرمیان كهبهدرێژای شۆڕشی گهلی كوردستان لهڕیزی پێشهوهی خهباتدابووه چهندین نوینهری لهجهندین فراكسوێنی جیاواز ناردۆته پهرلهمان بهوهیوایهی بهههموویانهوهو بهبێ گوێ دانه جیاوازی فراكسوێنهكانیان و زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ئومێد زهنگهنه
هـیـــیـــیـــچ , ناونیشانی کۆمەڵێک تێکستی کورتی هێمن عوسمان عەبدوڵڵا یە
-1-
هەردوو دەستم بەسەرمەوە گرتووە
دەبێ وای بقوپێنم
هیچ تەنەكەچییەك بۆی ڕاست نەكرێتەوە
-2-
هەناسەم تووند بووە
پێدەچێ گرێ درابێ زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: هێمن عوسمان عەبدوڵڵا
کۆمەڵێک هۆنراوەی ئاراکۆ خەیالی
(رەش و سپی)
وەرە دارێک بروێنین
لە ناوەندی گۆی زەوی
لە ژێر سێبەری دا ئەنیشین
نامە ئەنوسین بۆ هەموو مرۆڤەکان
لە ناوەندی گۆی زەوی
لە ژێر سێبەری دا ئەنیشین
نامە ئەنوسین بۆ هەموو مرۆڤەکان
کە رەش و سپی تەنها دوو رەنگن… زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ئاراکۆ خەیالی
شوکروڵای بابان کۆچی دوایی کرد
شهوی رابردوو له تهمهنی 89 ساڵیدا، شوكرڵڵای بابان بێژهری بهناوبانگی رادیۆی كوردی ئێران، لهشاری تاران كۆچی دوایی كرد.
شوكروڵڵای بابان لهدایكبووی ساڵی 1923 له شاری سنه، چهندین ساڵ له رادیۆكانی كرماشان، سنهو تاران وهكو بێژهر، توێژهری ئهدهبی، شاعیر، وهرگێڕ و نوسهر چالاكی نواند و له ئێران و لهنێو ئهدیبانی كورددا ناويَكى دياره زیاتر بخوێنهرهوه…
جار خوێندراو: 237
بهشهکان: شاعیرانی ناوداری کورد
لێكبچڕاو (یاسین محمد)
زەمانێ بوو،
پێینم لە وەیلی ئەنفالا ئەسوتا و
لای سەرووم خامۆش و بێدەنگ بوو.
لای ڕاستم بۆ قومێ ئازادی ئەخنكاو
لای چەپم سەرمەستی ئاهەنگ بوو! زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: یاسین محمد
سروشت ، یەکی نیسان ، لێم ببوورن ” سێ هۆنراوەی بەندی عەلی
سروشت
کهمناڵ بووین
ههر بۆ ئهوهی نیشانی بهین
کهدهست ڕاستین
باوکه چۆلهکهمان ئهکوشت
بهدارلاستیک زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: بەندی عەلی
نهورۆزانهی غهریبی , ڕێناس جاف
نهورۆزانهی ،منی غهریب کهوتهی شاران
به خوا یاران
باوهش ،باوهش پهیڤی دڵ
و چهپک ،چهپک وشهی ناخه
بۆ گشت کوردان؛ زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ڕێناس جاف
بۆ گوڵێک ! گۆران دوکانى
ئەى جوانترین سامفۆنیاى من
ئەى هارمۆنیاى ڕەنگەکانى سروشتى من!
ئەى باران وکانیاوى من
ئەى جوانترین بونەوەرى ناو ڕۆحى من!
ڕەنگەکانم!…تامو چێژو بۆنەکانم! زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: گۆران دوکانی
دهنگی بهفر دێ .. دلێر محهمهد
سبهینێ شهقام ڕووت نابینم
شۆستهکان لهئامێزێکی گهرمتر وون دهبن و
سهر شانی درهختهکانیش ڕووناکتر
خۆیان دهتهکێنن
سبهینێ ههورهکان لهناو نامهیهکی تهزیو زیاتر بخوێنهرهوه…
جار خوێندراو: 315
بهشهکان: دلێر محەمەد
کتێبی ساتێک لەگەڵ ئەرستۆ ، دابەزێنە
کتێبی ساتێک لەگەڵ ئەرستۆ
نوسینی : پۆڵ ستراتێرن
ناوی کتێب.ساتێک له گه ڵ ئه رستۆ
نوسینی.پۆڵ ستراتێرن
وه رگێرانی بۆ کوردی.مه سعه ب ئه دهه م
خستنه سه ر کۆمپویته ر.رێکار یوسف
دیزاین.ئانیتا
شوێنی چاپ.چاپه مه نی سایه
- سالی چاپ.چاپی یه که م زستانی ٢٠١٠
سوپاس بۆ کاک ڕێکار یوسف ئەم کتێبە بەنرخەی بۆ ناردین بۆ بلاوکردنەوە زیاتر بخوێنهرهوه…
جار خوێندراو: 805
بهشهکان: کتێبیهکانی سایه
سەرەتای ژیانی دکتۆر قاسملوو
عەبدولڕەحمان قاسملوو لە ٢٢ی دیسامبری ساڵی ١٩٣٠، شەو زستان (شەوی یەلدا)ی ساڵی ١٣٠٩ی ھەتاوی دا لە شاری ورمێ لە بنەماڵەیەکی خاوەن مڵکی دەست ڕۆیشتوودا لە دایک بوو. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی، لەپێشدا لە ورمێ و دواتر لە تاران تەواوکرد. ھێشتا زۆر منداڵ بوو کە لەگەڵ بابەتە سیاسییەکان ئاشنا زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ناودارانی کورد
ونبوون ، زانا هیجرانی
ونبونی تۆ ، ونبونی خۆرە لە ئاسۆی ژیانی من
ونبونی جوانیەکانە لە خەونەکانما
تۆ ئەستێرەیەکی شیرین و درەوشاوەی
ئاسمانم تژێ ئەکەیت لە پاکی خۆت و
ناچارم دەکەیت ملکەچی خەونەکانی تۆ بم
ساڵانێکە لێم ونی ، ساڵانێکە شەرابی نیگاکانت ناخۆمەوە زیاتر بخوێنهرهوه…
جار خوێندراو: 577
بهشهکان: ئەدەب و هونەر, زانا هیجرانی
بەداخەوە بۆ رۆژنامەنوس کاک بێستونی هاوڕێ و برا !
بە داخێکی زۆرەوە هەواڵی کۆچی دوایی کاک بێستونم پێگەیشت ،، مەرگی ناوەختی کاک بێستون زامی دڵمانی بەسوێتر کرد ، کاک بێستون وەک کەسێکی خاکی و هاوڕییەکی دڵسۆز و دەمبەخەندە و ڕۆژنامەنوسێکی چالاک ناسرابوو ، بە داخەوە سەرلەبەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە دوای نۆ مانگ لە ململانێکردن لە نێوان مەرگ و ژیانا کە بە هۆی ئەو کارەساتەوەی زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: دهستهی نوسهرانی سهکۆ, زانا هیجرانی
ئەنفال زامێك هەرگیز سارێژنابێت , موتەلیب سەعید
ئەگەرچی مێژووی نەتەوە و وڵاتانی دونیا بەدەرنیە لە قوربانیدان،وكوشتار ،ڕاگواستن بەدەستی ڕژێمەتاكڕەو تۆتالیتارەكانی جیهان زۆرلەنەتەوەكانی دونیالەژێردەستی ستەم وچەوسانەوەی چینایەتی ونەتەوایەتی ئازارونەهامەتی جۆراوجۆریان چێشتوە بەڵام لەناو كۆی ڕوداو تراژیدیاكانی نەتەوەكانی دونیا پرۆسەی ڕاگواستنی بەكۆمەڵی كوردلەكوردستانی باشورلەساڵی 1988لە شاڵاوەكانی ئەنفال ژیانی كۆمەڵایەتی و ژینگەی كوردستان كەوتەبەردەسەڵاتی توندرەوترین رژێم لەمێژووی عێراقدا زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: سیاسی, موتەلیب سەعید
ژیانی مارف خهزنهدار
ناوی تهواوی مهعروف عهبدولقادر مهعروف عهزیز خهزنهدار-ه، له 1/11/1930 لهشاری ههولێر لهدایكبووه، خوێندنی سهرهتایی و ناوهندی لهشاری ههولێرو ئامادهیی لهشاری كهركوك تهواوكردووه. ساڵی 1952 دهبێته مامۆستای سهرهتایی و پاشان دهبێته فهرمانبهر بهپلهی نووسهر لهبهڕێوهبهرایهتیی پهروهردهی ئهوكاته تا ساڵی 1957. زیاتر بخوێنهرهوه…
بهشهکان: ناودارانی کورد
نوێ
سێ مۆسیقاری ناوداری جیهان
سەرەکی
دوا لێدوانهکان